Zanjabil – ming bir dardga davo

2
36386
marta koʻrilgan.

Buyuk hakim Abu Ali ibn Sino “Tib qonunlari” asarida koʻplab xastaliklarni davolashda qoʻllanadigan malhamlarni tayyorlashda ular tarkibiga zanjabil qoʻshish lozim, deb yozgan.

Qadim qadimdan zanjabil  “universal dori vositasi“ va ziravor sifatida keng qoʻllaniladi. Ayniqsa, virusli kasalliklarni davolashda, xususan, qadimda oʻlatning oldini olishda asosiy dori vositasi hisoblangan. U immunitetni oshirishi, mikroblarga qiron keltirishi bilan ham sarimsoqqa oʻxshab ketadi. Alloma  Ibn Sino zanjabilga piyoz va mingdevona urugʻlarini aralashtirib dudlatish yoʻli bilan kariyesni davolashni eng afzal vosita deb bilgan.

Zanjabil muqaddas oʻsimliklar qatorida Qurʼoni karimda keltiriladi. (Jannat ahli)u joyda aralashmasi  zanjabil boʻlgan qadahlarda – (jannatlardagi salsabil ataladigan chashma) bilan sugʻorilurlar. (Inson surasi 17-18 oyat).

Zanjabilning quruq ildizi dorivor boʻlib, tarkibida 1,5 dan 3 foizgacha efir yogʻlari, 70 foizgacha organik birikmalar, shuningdek, kamfen, sineol, bisabolen, borneol, sitral, linalool moddalari, S, V1, V2 darmondorilari, aminokislotalar mavjud.

Koʻpincha tuyilgan holda ishlatiladigan zanjabil ildizi qoʻngʻirsimon-sariq unga oʻxshaydi. U oftobda quritiladi. Tozalanmagan qoramtir ­zanjabilning hidi va taʼmi oʻtkir boʻladi.

Zanjabil atir-upa sanoatida xam foydali xom ashyo sifatida nihoyatda qadirlanadi. Oziq-ovqat sanoatida konditer mahsulotlari ishlab chiqarishda va pazandachilikda baʼzi ovqatlarga (pishish oldidan) maydalangan holda ziravor sifatida qoʻshib ishlatiladi.

Koʻpincha u quritib tuyilgan holda taomlarga qoʻshiladi. Xamir qorilganda yoki qorib boʻlingach qoʻshiladi. Goʻshtni dimlaganda taom tayyor boʻlishidan 20 daqiqa oldin aralashtiriladi. Sharbat, kisellarga 2-5 daqiqa avval, souslarga esa olovdan olingandan soʻng qoʻshiladi. Bir kilogramm xamir yoki bir kilogramm goʻshtga bir chimdim ­zanjabil solish kifoya.

Zanjabil ildizi dorixonalarga tozalangan va yarim tozalangan holda chiqariladi. U ogʻiz boʻshligʻi va tomoq yalligʻlanganda yaxshi muolajadir. Damlamasi va kukuni dengiz kasalligiga, oshqozon yarasiga davodir. Ishtahani ochadi, taomlar hazmini yaxshilaydi. Aterosklerozda foydali,  qondagi xolesterin miqdorini kamaytiradi. qon tomirlar holatini meʼyorga soladi.

Zanjabil ildizi sharbati asosida tayyorlangan ­murabbolar ham shu maqsadda qoʻl keladi. “Zanjabilli choy” asal va limon bilan birga shamollash xastaliklarida tez-tez qoʻllaniladi. Bosh ogʻrigʻida, yelkada ogʻriqlar paydo boʻlganda, surunkali bod xastaligida undan kompress qilinadi.

Yangi sogʻilgan sutga qirgʻichdan oʻtkazilgan zanjabil qoʻshib ichilsa, yoʻtalda yaxshi muolaja boʻladi. Anginaga, tish ogʻrigʻiga ham shifo boʻladi, organizmni zaharli moddalardan tozalaydi. Buning uchun qirgʻichdan chiqarilgan 1 gram zanjabilni limon sharbati va ozgina tuz qoʻshib, ertalab nonushtaga qadar isteʼmol qilish kerak.

Mashinada bosh aylanganida bir boʻlak zanjabil ildizini chaynash kifoya. “Zanjabilli choy”i esa koʻpgina shamollash xastaliklaridan xalos etadi. Bunday choyni tayyorlash usuli: qirgʻichdan yangi chiqarilgan uch choy qoshiq zanjabil ildizi 100 ml. suv yoki sutga solinib, qopqogʻi zich yopilgan emalli idishda past olovda 10 daqiqa qaynatiladi. Soʻng 5-10 daqiqa dimlab qoʻyiladi. U ilq holiga kelganida asal va limon qoʻshib ichiladi. Chunki asal issiq choyga, qaynoq suvga aralashtirilsa foydali xususiyatlari pasayadi.

Tibetda maydalab kesilgan yoki nafis boʻlaklangan zanjabil ildizini choynakka solib, ustidan qaynab turgan suv quyiladi va 10-15 daqiqa  damlanadi. Qaynoqligi ketgach, iliq holatda limon va asal qoʻshib ichiladi. Bu juda xushtaʼm boʻlishdan tashqari, nihoyatda foydali shamollashni, tamoq ogʻrigʻini davolaydi, immunitetni koʻtaradi. Umuman aklni va xotirani peshlaydi Meda faoliyatini yaxshilab xazmni kuchaytiradi. Qorinda yigʻilgan yellarni, tanadagi ortikcha xiltlarni haydab quvvat bagʻishlaydi. Iztirobli yutalda balgʻamni koʻchiradi. Balki, tibetcha umr uzoqlikning omili ham shundadir.

Zanjabil jahon bozorlarida ikki xil koʻrinishda savdoga qoʻyiladi. Oq va qora zanjabil tayyorlanishi jihatidan farq qiladi. Zanjabilni qazib olingan ildiz poyalari pokiza qilib yuvilganidan soʻng quyosh tobiga qoʻyilib quritilsa, oq zanjabil hosil boʻladi. Agar oʻsimlikning ildizpoyalari qozonda yoxud biror idishda qaynatilib, pishirilganidan soʻng quyosh ostida quritiladigan boʻlsa, unda qora zanjabil hosil boʻladi. 

Barcha neʼmatlar kabi zanjabil ham meʼyordan ortiq isteʼmol qilinsa, koʻngilni aynitishi, ichni surishi, allergik reaksiyalarga olib kelishi mumkin. Zanjabilni doim isteʼmol qilish halqumga zarar qiladi. Bunday paytda asal va shirin bodom yogʻi isteʼmol qilinsa, yetgan zararni bartaraf etadi.

Tibbiyot fanlari nomzodi Shoira BEKCHANOVA tayyorladi.

Yoyish

2 Mulohaza

  1. Assalomu alaykum!Juda yaxshi sayt ekan Shu bilimlaringizni maslaxatlaringizni televideniya orkali xalkimizga yetkazsangizlar juda yaxshi bulardi chunki bu maslaxatlardan kupchilik foyda topardi va Sizlardan minnatdor bulardi!!!Katta raxmat gujum.uz saytiga ,Shoira Bekjonova va xamkasblaringizga!!! Xurmat bilan Mirzaabdullo Salixov!!!

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.